อธิบายกฎเชงเก้น 90/180 วัน
เป็นการนับแบบย้อนหลัง ไม่ใช่นับตามปีปฏิทิน และนับรวมทั้งวันเดินทางเข้าและวันเดินทางออก นี่คือหลักการทำงานจริงๆ ของกฎนี้
- ช่วงเวลาคำนวณแบบหมุนเวียน (Rolling window) ไม่ได้นับตามปีปฏิทิน — กรอบเวลาจะขยับเลื่อนไปข้างหน้าทุกวันที่ผ่านไป
- วันเดินทางมาถึงและวันเดินทางกลับ นับเป็น 1 วันเต็มทั้งคู่
- โควตา 90 วันคือนับรวมทั้งเขตเชงเกน ไม่ใช่ 90 วันต่อหนึ่งประเทศ
- วีซ่าพำนักระยะยาวระดับประเทศหรือใบอนุญาตมีถิ่นที่อยู่จะไม่ถูกนับรวม แต่วีซ่าระยะสั้นยังคงถูกนับตามปกติ
กฎระเบียบที่แท้จริงระบุไว้อย่างไร
ผู้เดินทางระยะสั้นสามารถพำนักในเขตเชงเกนได้ 90 วัน ภายในช่วงเวลา 180 วันใดๆ ข้อความนี้สำคัญกว่าที่คิด เพราะไม่ได้นับเป็นรายปี ไม่ได้นับแยกรายประเทศ และไม่ได้รีเซ็ตใหม่เมื่อคุณข้ามพรมแดนหรือเมื่อเข้าสู่วันที่ 1 มกราคม
ระยะเวลา 180 วันจะนับย้อนหลังจากวันที่คุณถูกตรวจสอบ — ซึ่งมักเป็นวันที่เจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองกำลังเปิดดูพาสปอร์ตของคุณ
อะไรบ้างที่นับเป็น 1 วัน
ทั้งวันแรกและวันสุดท้ายของทริปนับเป็นวันเต็ม ลงเครื่องห้าทุ่มก็นับเป็น 1 วัน บินออกตอน 6 โมงเช้าก็นับเป็นอีก 1 วันเช่นกัน ไม่มีคำว่าครึ่งวันและไม่มีการอนุโลม นี่คือเหตุผลว่าทำไมการเดินทางทริปสั้นๆ หลายครั้งจึงสะสมวันได้เร็วกว่าที่หลายคนคิด
- นับทั้งวันเข้าและวันออก ทริปวันศุกร์ถึงวันอาทิตย์จะกินโควตาไป 3 วัน
- การต่อเครื่องผ่านสนามบินในเชงเกนจะถูกนับ ทันทีที่คุณเดินผ่านจุดตรวจคนเข้าเมือง แต่ถ้าอยู่เฉพาะในโซนต่อเครื่อง (Airside) จะไม่ถูกนับ
- วันที่อยู่ในไอร์แลนด์และไซปรัสจะไม่ถูกนับรวม ในโควตานี้ แม้ทั้งสองประเทศจะอยู่ใน EU ก็ตาม
กรอบเวลาที่เลื่อนไปเรื่อยๆ
นี่คือจุดที่คนมักสับสนกันมากที่สุด กรอบเวลา 180 วันไม่ได้หยุดนิ่งอยู่กับที่ แต่มันจะเลื่อนไปข้างหน้าวันละ 1 วัน และวันที่คุณเคยอยู่ในเชงเกนจะหลุดออกจากการนับเมื่อผ่านไปครบ 180 วันพอดี ดังนั้น จำนวนวันที่เกินลิมิตในวันนี้ อาจกลับมาอยู่ในเกณฑ์ที่ถูกต้องได้ในอีกสองสัปดาห์ข้างหน้า โดยที่คุณไม่ต้องทำอะไรเลย
ตัวอย่างให้เห็นภาพ: คุณอยู่ในโปรตุเกสตลอดเดือน January และ February รวม 59 วัน จากนั้นไปอยู่อิตาลีอีก 3 สัปดาห์ในเดือน April รวม 21 วัน เท่ากับใช้ไปแล้ว 80 วัน พอถึงเดือน June คุณอยากกลับไปเที่ยวอีก 1 เดือน เมื่อนับย้อนหลังจากวันสุดท้ายของทริปนั้นไป 180 วัน วันส่วนใหญ่ในเดือน January ก็หลุดออกจากกรอบเวลาไปแล้ว — ทริปนี้จึงไม่ผิดกฎ แม้ว่า 80 บวก 30 จะมากกว่า 90 ก็ตาม
สิ่งที่ไม่ใช่กฎเชงเกน
3 ความเข้าใจผิดยอดฮิตที่ควรเคลียร์ให้ชัดเจน เพราะเจอบ่อยมากและล้วนไม่ถูกต้องทั้งสิ้น
ไม่ได้นับแยกรายประเทศ
การอยู่ฝรั่งเศส 90 วัน แล้วไปต่อสเปนอีก 90 วัน เท่ากับคุณอยู่ในเขตเชงเกนไปแล้ว 180 วัน เพราะโควตานี้ใช้ร่วมกันในสมาชิกทั้ง 29 ประเทศ
ไม่ได้รีเซ็ตใหม่ในวันที่ 1 January
กฎนี้ไม่มีเรื่องปีปฏิทินเลย สิ่งเดียวที่จะรีเซ็ตคือวันแต่ละวันที่คุณเคยใช้ไป ซึ่งจะทยอยหลุดออกไปหลังจากผ่านพ้นไปแล้ว 180 วัน
การเดินทางออกนอกเขตไม่ได้ช่วยล้างยอดวัน
การแวบไปลอนดอนหรืออิสตันบูลช่วงสุดสัปดาห์ไม่ได้ช่วยรีเซ็ตอะไรทั้งนั้น วันที่คุณใช้ไปแล้วจะยังคงอยู่ในกรอบเวลาคำนวณ จนกว่าจะหมดอายุไปตามรอบ 180 วัน
ถ้าต้องการอยู่นานกว่านั้น
วิธีที่ถูกกฎหมายในการอยู่นานเกิน 90 วันคือการขอวีซ่าระดับประเทศ ไม่ใช่วีซ่าเชงเกน วีซ่าพำนักระยะยาว (ประเภท D) หรือใบอนุญาตมีถิ่นที่อยู่จากประเทศสมาชิกใดประเทศหนึ่ง จะช่วยให้คุณอยู่ในประเทศนั้นเกิน 90 วันได้ และเวลาที่อยู่ในประเทศนั้นจะไม่ถูกนับรวมในโควตานี้ — แต่มันไม่ได้เพิ่มสิทธิ์วันพำนักในประเทศสมาชิกอื่น หลายประเทศยังมีวีซ่า Digital Nomad หรือวีซ่าผู้มีรายได้ประจำที่ใช้หลักการเดียวกันนี้
สิ่งที่ไม่เวิร์กเด็ดขาดคือการออกไปนอกเขต 2-3 วันแล้วกลับเข้ามาใหม่ หรือเปลี่ยนไปเข้าทางประเทศอื่น เพราะระบบตรวจคนเข้าเมืองเชื่อมโยงข้อมูลถึงกัน และระบบ Entry/Exit System ในปัจจุบันก็ตรวจเช็กข้อมูลอัตโนมัติ ไม่ได้พึ่งพาการเปิดดูตราประทับทีละหน้าของเจ้าหน้าที่อีกต่อไป
ไม่แน่ใจว่าเหลือโควตากี่วันใช่ไหม? เปิดเครื่องคำนวณวันเชงเกน แล้วเช็กผลลัพธ์ตามวันที่ของคุณได้เลย